30 lệnh Linux cơ bản cho người mới: học nhanh và dùng ngay

Thay vì học hàng trăm lệnh Linux một cách rời rạc, bạn chỉ cần nắm một bộ lệnh nền tảng theo từng nhóm công việc. Bài này tổng hợp 30 lệnh Linux cơ bản nhất cho người mới, kèm cách nhớ và ví dụ dùng thực tế.

1) Nhóm điều hướng và quản lý thư mục

pwd
ls -lah
cd /var/log
mkdir project
rmdir emptydir
tree -L 2

Nhóm này giúp bạn biết mình đang ở đâu, thấy file gì, và tổ chức cấu trúc thư mục hợp lý.

2) Nhóm thao tác file

touch a.txt
cp a.txt b.txt
mv b.txt c.txt
rm c.txt
ln -s /path/source /path/link
stat a.txt

3) Nhóm đọc nội dung và tìm kiếm

cat file
less file
head -n 20 file
tail -f /var/log/syslog
grep "error" /var/log/syslog
find /etc -name "*.conf"
wc -l file
sort file | uniq

4) Nhóm user, group và quyền truy cập

whoami
id
sudo -l
chmod 644 file
chmod +x script.sh
chown user:user file
passwd

Nắm chắc nhóm này giúp bạn tránh lỗi “Permission denied” và vận hành server an toàn hơn.

5) Nhóm process và service

ps aux
top
htop
kill -9 PID
systemctl status nginx
systemctl restart nginx

6) Nhóm network cơ bản

ip a
ss -ltnp
ping 8.8.8.8
curl -I https://example.com
nslookup example.com
traceroute example.com

7) Nhóm package manager (Ubuntu/Debian)

sudo apt update
sudo apt upgrade
sudo apt install nginx
sudo apt remove nginx
apt list --installed

Cách học nhanh bộ 30 lệnh này

• Chia theo nhóm thay vì học ngẫu nhiên.
• Mỗi ngày chọn 1 nhóm để thực hành 20–30 phút.
• Tạo cheat sheet cá nhân theo công việc của bạn.
• Luôn test trong VM/lab trước khi làm trên server thật.

Bạn không cần thuộc tất cả cú pháp; chỉ cần nhớ “khi gặp việc này thì dùng lệnh nào”.